Denetleyici ve Düzenleyici Sistem, Duyu Organları

Açık Lise Seçmeli Biyoloji 1 (Biyoloji 5) Testleri, Konu Başlıkları ve Konu Özetleri Anasayfası

Denetleyici ve Düzenleyici Sistem, Duyu Organları

Sinir hücreleri nöron adı verilen özelleşmiş hücrelerdir. Nöronlar görevlerine göre; duyu nöronu, ara nöron ve motor nöron olarak gruplandırılır.
İnsanda sinir sistemi merkezî ve çevresel sinir sistemi olmak üzere iki kısımda incelenir. Merkezî sinir sistemi beyin ve omurilikten, çevresel sinir sistemi somatik ve otonom sinir sisteminden oluşur.
Beyin; ön beyin (uç ve ara beyin), orta beyin ve arka beyin (beyincik, omurilik soğanı ve pons) olmak üzere 3 bölümde incelenir. Uç beyin sağ ve sol olmak üzere iki yarım küreden oluşur. Beyin yarım kürelerinde istemli hareketlerin kontrolü, beş duyu organından gelen uyarıların algılanması, öğrenme, hafıza, zekâ, bilinç, yazma, konuşma, işitme gibi faaliyetleri ve öğrenilmiş davranışları kontrol eden merkezler vardır.
Ara beyin koku duyusu hariç bütün duyuların toplanma ve dağılma merkezidir. Açlık, tokluk, susama, üreme, hipofiz bezinin çalışmasının düzenlenmesi, vücut ısısının düzenlenmesi, uyku ve uyanıklık durumunun ayarlanması, heyecanın, korkunun ve stresin kontrolü, karbonhidrat ve yağ metabolizmasının düzenlenmesi, kan basıncının düzenlenmesi gibi pek çok olayın kontrol merkezi ara beyindir.
Orta beyin göz bebeklerinin karanlıkta büyümesi, fazla ışıkta küçülmesi ya da ses duyan köpeğin kulaklarını dikmesi gibi görme ve işitme ile ilgili refleksleri düzenler. Ayrıca kas tonusu (kasların hafif şekilde kasılı olma durumu) ve vücut duruşunu düzenleyen merkezler de orta beyinde bulunur.
Arka beyin; beyincik, omurilik soğanı ve pons adı verilen yapılardan oluşur. Beyincik hareket ve denge merkezidir. İç kulaktan ve gözden gelen uyarıların etkisiyle istemli kas hareketlerini düzenler ve vücut dengesini sağlar. Omurilik soğanı; solunum, dolaşım, sindirim, boşaltım gibi sistemlerin çalışmasını düzenler. Ayrıca çiğneme, yutma, kusma, hapşırma, öksürme gibi refleks hareketlerini kontrol eder.
Pons vücudun sağ ve sol tarafındaki kas faaliyetlerinin yönetilmesine ve solunum merkezlerinin çalışmasına yardımcı olur. Bilinçaltını ve vücudun uyanık kalmasını kontrol ettiği için zarar görmesi durumunda koma hâli oluşur.
Omuriliğin uyarıları iletmek ve refleksleri kontrol etmek ve yönetmek olmak üzere iki önemli görevi vardır.
Çevresel sinir sistemi, beyin ve omurilikten çıkarak vücuda dağılan sinirlerden oluşur. Bu sinirler, merkezî sinir sistemi (beyin ve omurilik) ile vücudun diğer bölümleri arasında bağlantı kuran geniş bir sinir ağı meydana getirir. Çevresel sinir
sistemindeki sinirler, görev ve işleyiş bakımından somatik sinir sistemi ve otonom sinir sistemi olarak iki grupta incelenir. Somatik sinir sistemi beynin kontrolünde, istemli vücut hareketlerini yöneten sinir sistemidir. Otonom sinir sistemi istemsiz olarak çalışır, beyinden ve omurilikten gelen motor sinirlerden meydana gelir.
Endokrin bezler hormon adı verilen salgıları üretir. Hormonlar canlıda kararlı bir iç dengenin (homeostasi) oluşturulmasını ve yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesini sağlar.
İnsan vücudunda yer alan endokrin bezler; hipofiz, tiroit, paratiroit, böbrek üstü bezleri, pankreas ve eşeysel bezler (yumurtalık ve testis)’dir.



Homeostasi, kararlı iç denge demektir. Yani vücudun iç ve dış ortamında meydana gelen değişikliklere karşı vücudun iç dengesinin korunmasıdır. Bunun için kan basıncı, doku sıvılarının ve kanın pH değeri, vücut ısısı, kandaki glikoz ve kalsiyum miktarı gibi çeşitli değerlerin normal sınırlar içinde tutulması gerekir. Sinir sistemi ve endokrin bezler birlikte çalışarak homeostasiyi sağlar.
Sinir sisteminde meydana gelen aksamalar multipl skleroz (MS), parkinson, alzheimer, epilepsi (sara) ya da depresyon gibi çeşitli hastalıklara neden olabilir.
Sinir sisteminin sağlığını korumak için bağımlılık yapan maddelerin kullanımından kaçınılmalıdır. Ayrıca dengeli beslenme, spor yapma, düzenli uyku, stresten uzak kalma, uyarıcı etkisi olan çay, kahve gibi içecekleri fazla tüketmeme, yaşanılan ortamın havasının temiz olması gibi durumlar da sinir sistemi sağlığına olumlu etki eder.

Duyu Organları

Canlılar çevrelerindeki değişiklikleri duyu organlarıyla algılarlar. İnsanda deri, dil, burun, göz ve kulak olmak üzere beş duyu organı vardır. Renk körlüğü, miyopi, hipermetropi, astigmatizm, işitme kayıpları, vertigo (baş dönmesi) gibi rahatsızlıklar duyu organları rahatsızlıklarına örnektir.
Göz sağlığını korumak için gözler temiz tutulmalı, televizyon, bilgisayar, cep telefonu gibi cihazlara uzun süre bakılmamalıdır.
Kulak sağlığını korumak için kulaklar temiz tutulmalı, kulağa sivri cisim sokulmamalı, yüksek sesli müzik dinlenmemelidir.
Deri sağlığını korumak için derinin ezilme, kesilme ve yanma gibi durumlara karşı korunması sağlanmalı, sık sık banyo yapılmalıdır.
Dil sağlığını korumak için ağız temizliğine önem verilmeli, çok sıcak ya da çok soğuk yiyecek ve içecekler tüketilmemeli, alkol, sigara gibi maddelerin kullanımından kaçınılmalıdır.
Burun sağlığını korumak için burun sık sık temizlenmeli, burun kılları koparılmamalı ve burun karıştırılmamalıdır.




Açık Lise Seçmeli Biyoloji 1 (Biyoloji 5) Testleri, Konu Başlıkları ve Konu Özetleri Anasayfası

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

8-9 Aralık 2018 sınav soruları ile ilgili duygu, düşünce, yorum ve katkılarınızı aşağıya yorum olarak yazıp paylaşabilirsiniz.

Açık Lise Yazı ve Haberler

Admin'in Notu: Arkadaşlar. çözdüğünüz testlerle ilgili yorum yazarak bize çalışmamızda yol gösterin. Hangi dersten test eklenmesini istediğinizi, hangi testleri çözdüğünüzü kendi adınız veya nickname'inizle yorum yazarak belirtirseniz sevinirim.

Doğru soru sormak, doğru cevaplara ulaşmanın ilk koşuludur. Yorum yazın, soru sorun, cevaplayalım.


Etiketler: , , , , , , , , , ,
Eklenme Tarihi: 20 Kasım 2018

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın