Metin Türleri

Metin Türleri



Öncelikle tür nedir bunu görelim: Edebiyat eserlerinin biçimlerine, teknik özelliklerine ve konularına göre ayrıldığı çeşitlere “tür” denir. İlk Çağ edebiyatına destanlar, efsaneler, şiir, tiyatro gibi birkaç tür vardı sonraları bunlara hikâye, roman gibi türler eklendi. Gazetelerin yaygınlaşmasıyla da makale, fıkra gibi türler eklendi.

Her metnin kendine özgü anlamı, yazılış amacı, anlatım biçimi, dili ve yapısı vardır. Bu metinlerden bazıları öğretmeyi bazıları düşündürmeyi bazıları da duygulandırmayı amaçlar. İşte bu gibi özellikleri ile metinleri sınıflandırabiliyoruz:

Sanat Metinleri

  1. Coşku ve heyecan dile getiren metinler (şiir)
  2. Olay çevresinde gelişen metinler
  3. Göstermeye bağlı metinler (trajedi, komedi, dram; Karagöz, meddah, orta oyunu)
  4. Anlatmaya bağlı metinler (fabl, masal, halk hikâyesi, roman)

Edebî metinler, dilin imkânlarıyla birtakım estetik uyarımlara yol açar, bizde güzel duygu, düşünce ve hayaller uyandırır. Yazılı veya sözlü olarak oluşturulur ve isminden anlaşılacağı üzere edebî değer taşır ve yüksek bir haberleşme kurarlar. Buna şiir, hikâye, masal gibi birçok örnek verebiliriz.

Öğretici Metinler



  1. Kişisel hayatı konu alan metinler (mektup, günlük, anı, biyografi, otobiyografi, gezi yazısı)
  2. Gazete çevresinde gelişen metinler (eleştiri, makale, deneme, fıkra, haber metni, sohbet)
  3. Felsefi metinler
  4. Tarihî metinler
  5. Bilimsel metinler

Öğretici metinler, oyucuya bilgi verir ve kanaatleri değiştirmek veya kuvvetlendirmek için yazılır. Bu tür metinlerde amaç, söylediğimiz gibi okuyucuyu bir konuda aydınlatmak ve bilgi vermektir. Tartışmacı anlatım, açıklayıcı anlatım, sayısal verileri kullanma, tanık gösterme gibi düşünceyi geliştirme yollarına başvurulur.

Edebî Metinlerin Özellikleri

·      Muhatabında estetik heyecan (güzellik duygusu) uyandırır. Doğrudan bilgilendirme amacı taşımaz.

·      Günlük dilden farklı edebî bir dile sahiptir. Kelimeler yan ve mecaz anlamlarıyla kullanılır.

·      Ferdî, tek ve biricik eserlerdir.

·      Edebî metni oluşturan birimler bütün içerisinde anlam kazanır.

·      Çok anlamlılık söz konudur. Anlatıcı öznel bir tutum izler.

·      Özel bir iletişim aracıdır. Yaratıldığı dili konuşan topluluğun yaşamış olduğu duygusal ve düşünsel gelişmeleri yansıtır ve kültür taşıyıcısıdır.

·      Gerçeğimsi (kurmaca) bir yapıya sahiptir.

Öğretici Metinlerin Özellikleri



·      Bilgi verme amaçlıdır. Nesnel bilgilere yer verilir.

·      Kelimeler gerçek anlamlarıyla kullanılır.

·      Tanımlar, yer, zaman, miktar gibi somut ve kesin bilgiler içerir.

·      Daha çok niteliksel değil, niceliksel (sayısal) ifadeler kullanılır.

·      Sunulan somut bilgiler grafiklerle, çizelgelerle, tablolarla ifade edilir.

·      Anlatıcı nesnel bir tutum izler.

·      Anlatım sade, cümleler kısadır.

·      Terimler ve teknik kelimeler yoğun olarak kullanılır. Söz sanatlarına başvurulmaz.

·      Anlatım açık ve nettir.

·      Kurmaca söz konusu değildir.

 

Sonraki Konu İçin Tıkla: Türk Dili ve Edebiyatı 1 Konu Özetleri

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Mobil Uygulamamızı İNDİRİN!

Açık Lise Yazı ve Haberler

Doğru soru sormak, doğru cevaplara ulaşmanın ilk koşuludur. Yorum yazın, soru sorun, cevaplayalım.


Etiketler: ,
Eklenme Tarihi: 18 Eylül 2019

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın